Türkiye’de Gül Hasadının Geleceği Etki Değerlendirmesi

Tedarik zincirlerinde adil çalışma standartlarını savunan uluslararası Fair Labor Association (FLA) ve küresel esans üreticileri koalisyonu ortaklığıyla yürütülen bu çalışma; Türkiye’nin gül yağı sektöründe çocuk işçiliğinin önlenmesi ve çalışma koşullarının iyileştirilmesini amaçlayan "Gül Hasadının Geleceği" projesinin ilk yıl sonu etki değerlendirmesidir. Palindrom, kapsayıcı büyüme ve kalkınma odağında uzmanlaşmış uluslararası ortağı CIG (Centred on Inclusive Growth) ile entegre bir ekip olarak projenin saha etkilerini, yönetişim verimliliğini ve elde edilen başarıları bağımsız verilerle ölçümlemiştir.

Zorluk (Challenge)

Gül hasadı süreci; ekonomik kriz, deprem sonrası etkiler, artan yaşam maliyetleri ve iş gücü kıtlığı gibi makro düzeydeki zorlukların gölgesinde gerçekleşmektedir. Ayrıca, mevsimlik tarım işçisi ailelerin çocuk bakımı konusundaki kültürel dirençleri, hijyen tesislerinin kullanımı konusundaki alışkanlıklar ve aşırı yağışlar gibi sahaya özgü engellerin, projenin hedefleri üzerindeki etkisini analiz etmek projenin temel zorluğunu oluşturmuştur.

Metodoloji ve Yaklaşım

Araştırma, "Değişim Teorisi" (Theory of Change) ve "Scaling Scan" gibi modern analitik araçlar kullanılarak iki aşamalı kurgulanmıştır:

• Yönetişim Tanısı (Governance Diagnostic): Koalisyon modelinin verimliliği "Scaling Scan" aracıyla ölçülmüş; kilit paydaşlarla "Kritik Olay Analizi" ve "Zaman Çizelgesi" yöntemleri kullanılarak derinlemesine mülakatlar yapılmıştır.
• Kapsamlı Saha Araştırması: Isparta ve çevresindeki 6 farklı sahada (Ardıçlı, Saracık, Tepecik vb.); mevsimlik tarım işçileri, çiftçiler, dayıbaşılar (işçi aracıları), kamu görevlileri ve çocuklarla doğrudan temas kurulmuştur.
• İşlevsel Dil ve Etik Yaklaşım: Görüşmeler; Türkçe, Kürtçe ve Arapça dillerine hakim uzmanlar tarafından, ILO-IPEC ve UNICEF etik ilkelerine tam uyumla gerçekleştirilmiştir. Toplamda 95 derinlemesine mülakat ve 6 odak grup çalışması ile veri triangülasyonu (doğrulama) sağlanmıştır.

Çıktılar (Deliverables)

• Etki Değerlendirme Raporu: Projenin hedeflerine ulaşma derecesini gösteren kapsamlı analiz.
• Güncellenmiş Değişim Teorisi: Planlanan vs. gerçekleşen etkileri gösteren görselleştirilmiş stratejik harita.
• İyi Uygulama Kutuları (Good Practices): Tarım sektöründe çocuk işçiliğinin önlenmesi için diğer projelere rehberlik edecek dersler ve başarı hikayeleri.
• Scaling Scan Skor Tablosu: Koalisyonun büyüme ve etki kapasitesini gösteren veri seti.